چگونه ایده هایمان را اجرایی کنیم؟ بوم مدل کسب و کار چیست؟

در دو مقاله قبل، راجع به این که «ایده كسب و كار چیست؟» و «تکنیک های ایده پردازی» صحبت کردیم.

امروز می خواهیم از این حرف بزنیم که چه طور ایده هایمان را اجرایی کنیم. درخشان ترین ایده ها اگر به مرحله اجرا نرسند، فقط گوشه ای از ذهن خودمان را روشن می کند و هیچ تاثیری در جهان خارج ندارد. پس گام هاي بعدي را دنبال كنيد تا ياد بگيريد چه طور آن ايده اي را كه مدتها به آن فكر كرده ايد، اجرايي كنيد.

 

 

همانطور که همواره در گام به گام راه اندازی یک کسب و کار به سبک استارتاپ ناب اشاره می کنم، در فرآیند راه اندازی یک کسب و کار غیر از ایده و یک تیم اولیه، داشتن یک برنامه مشخص اجرایی و تجاری سازی (Commercialization) ضروری است. اما یک سوال رایج از من به عنوان مشاور این است که در این شرایط پویا و متغیر بازار و … ، چگونه می توان یک برنامه دقیق مشابه یک بیزینس پلن (Business Plan) داشت؟

بهترین پاسخ برای این سوال پرداختن به راهکاری به نام مدل کسب و کار است.

بوم مدل کسب وکار که در کتاب “خلق مدل کسب و کار” و توسط آقای الکساندر آستروالدر (Alex Osterwalder) ارائه شد یک ابزار فوق العاده برای طراحی روش اجرایی کردن ایده ها برای کسب و کارهای جدید و نیز ابزاری مناسب برای مدیریت بهتر ونوآوری در کسب و کارهای موجود است. این کتاب ارزشمند را در اینجا (نسخه الکترونیکی کتاب) میتوانید مشاهده کنید.

 

 

چرا باید از بوم مدل کسب و کار استفاده نماییم؟

بوم مدل کسب و کار یک ابزار بسیار مناسب برای جستجو و اصلاح و یادگیری مستمر مدل های کسب و کاری جدید برای یک سازمان (شرکت یا استارتاپ) است و هیچ گاه فرآیند اصلاح آن به پایان نخواهید رسید. ممکن است پس از مدتی که شما توانستید کسب و کار خود را طراحی و اجرا کردید و به یک ثبات مناسب رسیدید سطح تغییرات روی بوم کمتر شود، لیکن اگر همچنان می خواهید مدیریتنوآوری داشته باشید و هنوز تلاش خود را برای بهینه کردن کسب وکار خود بکنید، این ابزار همواره این ظرفیت را دارد که به شما کمک نماید.

علیرغم اینکه بوم برای طراحی و راه اندازی و مدیریتنوآوری استارتاپ ها ارائه شده، لیکن با اتکا به تجربیات بیش از ۹ سال، بنده در به کارگیری این ابزار در بیش از ۱۰۰ مجموعه مختلف (در اندازه های مختلف از تیم ۳ نفره تا سازمان بیش از ۵۰۰ نفره) در نقش بنیانگذار، منتور یا مشاور، به اعتقاد بنده این ابزار یکی از بهترین ابزارهای مکمل راهبردی و سیاست گذاری برای همه سازمان هایی است که همچنان دغدغه مدیریت نوآوری و به روزآوری خود را دارند. یعنی استفاده از بوم به عنوان مکمل در کنار سایر ابزارهای سیاستگذاری و استراتژیک در شرکت به شدت توصیه می شود و به جهت ساختار جالبی که دارد به شما بستر تفکر و برنامه ریزی بهتر را خواهد داد.

 

کاربردهای بوم مدل کسب و کار:

  •  آشنایی با ابعاد مختلف یک کسب و کار
  • طراحی و راه اندازی یک کسب و کار جدید (بعد از اعتبارسنجی اولیه ایده)
  •  مدیریت و راهبری بهتر یک کسب و کار موجود
  • مدیریت نوآوری در یک کسب و کار موجود
  • بسترسازی ایجاد توسعه در یک کسب و کار موجود
  • ابزاری برای توصیف کسب وکار خود برای سرمایه‌گذار یا شریک احتمالی

نکته مهم آن است که این بوم ابزار بسیار مناسب تري برای استارتاپ هایی است که ایده اولیه خود را انتخاب کرده و قصد تدوین برنامه راه اندازی کسب و کار خود را دارند. برای تیم هایی که هنوز ایده خود را اعتبارسنجی اولیه نکرده و می خواهند تطبیق ایده خود را با مشکل بسنجند یا به عبارتی به دنبال Problem Solution FIT هستند، ابزار بوم ناب بیشتر توصیه می گردد.

 

ویژگی های بوم مدل کسب و کار:

برخی از ویژگی های شاخص بوم مدل کسب و کار که اثر آن و کاربردهای اشاره شده بالا را تقویت می نماید از قرار زیر است:

  •   ابزاری آسان و گویا
  • بستر ساز تفکر بصری
  • تک صفحه ای بودن و سادگی ویرایش و مرور
  • نمایش ارتباطات بین اجزای کسب و کار
  • مختصر، مفید و دقیق (عبارات کوتاه و موجز)
  • انتقال حس درست غیر قطعی و قابل تغییر بودن مفروضات در یک کسب و کار (در صورت استفاده از برگ های چسبان (Sticky Note))

 

چگونه بوم مدل کسب و کار را ایجاد نماییم؟

با توجه به اهمیت این ابزار روشن است باید تلاش کنیم تا بهترین استفاده از آن صورت گیرد. نحوه تکمیل آن چالش و سوال مهمی است که اکثرا سازمان ها و شرکت های دانش بنیان از من در نقش مشاور می پرسند. در ادامه و در پاسخ به چند سوال تلاش می کنم مطالبی را عرض نمایم.

چه عبارت هایی باید در بوم درج شود؟

یادتان باشد یک نکته مهم در ایجاد آن است که باید عباراتی که در بوم مدل کسب و کار می نویسیم به صورت جمله نبوده و اين ويژگي‌ها را داشته باشد:

  • کوتاه: نباید عبارات مفصل و طولانی در بوم نوشت. باید نهایت تلاش خودمان را بکنیم که عبارت کوتاه و مختصر باشند.
  • شفاف: عباراتی که در بخش های مختلف بوم می نویسیم باید برای همگاه تقریبا یک معنا داشته باشند و باید از به کاربردن کلمات مبهم و چند پهلو خودداری کنیم که بوم بتواند معنای مورد نظر شما را درست به مخاطب منتقل نماید.
  • سنجیده و دقیق: تک تک واژه ها و عبارات به کار برده شده در بوم باید فکر شده و سنجیده باشد و سعی کنیم از مناسب ترین کلمه ها که معنای درست و کامل مورد نظر ما را منتقل می نمایند استفاده نماییم.

چه فرد/افرادی باید بوم مدل کسب و کار را ایجاد نمایند؟

پیشنهاد می کنم مدیریت پروژه ایجاد یا اصلاح مستمر بوم مدل کسب و کار در سازمان را به عهده یکی از بنیانگذاران اصلی یا مدیرعامل بگذارید. اما اگر شما مدیرعامل یا بنیانگذار استارتاپ هستید بدانید بوم، ابزاری که درب را روی خود ببندید و یک نفره آن را تکمیل کنید نیست! توصیه می کنم در فرایند تدوین و بازبینی و اصلاح مستمر این ابزار همه ذی نفعان و همکاران خود در کسب و کار را (مشابه جلسات طوفان) درگیر این عملیات کنید و نتیجه آن را در پایان روی بوم و البته انگیزه و عملکرد آنها ببینید!

برخی از نتایج درگیر شدن همه همکاران (حداقل همکاران و ذی نفعان اصلی و کلیدی):

  • استفاده از ظرفیت ذهنی همه منابع انسانی و پتانسیل سازمان خود
  • بررسی بوم از زاویه های مختلف
  • استفاده حداکثری از تنوع در نظرات
  • ایجاد همدلی و حس مشارکت در ساختن کسب و کار
  • ایجاد ادبیات مشترک در همه ابعاد در سطح سازمان

 

اجزای بوم مدل کسب و کار چیست؟

بوم مدل کسب و کار از ۹ بخش مجزا تشکیل شده است که باید برای هر کسب و کار این ۹ بخش تکمیل گردد. عناوین این بخش ها در زیر آمده و در یادداشت های جداگانه ای به تفصیل در خصوص هر بخش توضیحاتی ارائه نموده ام:

اجزای ۹گانه بوم مدل کسب و کار :

  • بخش مشتریان
  • ارزش های پیشنهادی
  • کانال ها
  • ارتباط با مشتری
  • جریان های درآمدی
  • اقدامات کلیدی
  • منابع کلیدی
  • همکاران کلیدی
  • هزینه ها

 

 

همانطور که در شکل زیر می بینید ساختار بوم به نحوی است که اندازه و جایگاه هر بخش بیانگر میزان اهمیت آن بخش و روابط آن را با سایر بخش ها نشان می دهد. به همین دلیل به هیچ عنوان نباید ساختار آن را تغییر دهید.

 

نویسنده: علی جاهدی

  • برچسب ها:

ارسال نظر